Wychowanie bez kar i nagród za zachowanie

Wychowanie bez kar i nagród to stosunkowy nowy pomysł na wychowanie dzieci. I choć nie wszyscy jeszcze są do niego przekonani, coraz więcej rodziców stara się z tej metody korzystać. Jaki model wychowania jest lepszy i skuteczniejszy? Jaki sprzyja stworzeniu trwałych i głębokich relacji pomiędzy rodzicem a dzieckiem? Na te i inne pytania postaram się odpowiedzieć w moim poście. 

Karanie i nagradzanie było do tej pory jedną z najczęściej stosowanych metod wychowawczych. Niektórzy mówią, że nagradzanie i karanie ma bardzo podobny, jeśli nie ten sam mechanizm działania. I rzeczywiście z psychologicznego punktu widzenia tak właśnie jest. Wielu dorosłych przyznaje też, że nie wyobraża sobie wychowania dzieci bez wspomagania się systemem nagród i kar.

Wychowanie z zastosowaniem systemu nagród i kar

  • Karanie i nagradzanie działa bardzo motywująco, dlatego daje szybkie efekty.
  • Efekty działania dziecka związane są z zastosowanym przez opiekuna czynnikiem motywującym (kara lub nagroda). Wraz z usunięciem czynnika motywującego, znikają też efekty, czyli motywacja dziecka do określonego, oczekiwanego przez rodziców zachowania.
  • Wychowanie z zastosowaniem systemu nagród i kar sprawia, że zamiast odczuwać wewnętrzną motywację do wykonania danej czynności, dziecko kieruje się motywacją zewnętrzną. Nie ma poczucia, że robi coś, bo tego chce, ale dlatego, by zyskać konkretną korzyść, np. nagrodę, pochwałę, aprobatę ze strony rodziców.
  • Emocje, które towarzyszą dziecku otrzymującemu karę lub nagrodę są na tyle silne, że jego refleksja nad własnym (dobrym lub złym) zachowaniem może zejść na dalszy plan.

Wychowanie bez kar i nagród

  • Działa zdecydowanie wolniej, gdyż dziecko nie posiada tak silnej motywacji, jak w przypadku otrzymywania nagród i kar.
  • Umożliwia stworzenie silnej i trwałej relacji rodzic – dziecko, co wynika z tego, że wszystkie problemy rozwiązywane są poprzez dialog i empatię.
  • Sprzyja budowaniu przez dziecko poczucia własnej wartości, poprzez świadomość, że złe może być jedynie jego zachowanie, a nie ono samo.
  • Dziecko rozumie, że rodzic zawsze stara się mu pomóc i jest jego sprzymierzeńcem.
  • Dziecko uczy się nazywać własne emocje oraz wyrażać je w sposób, który jest powszechnie akceptowany.
  • Wychowanie bez kar i nagród, przy długofalowym działaniu, pozwala zmniejszyć częstotliwość występowania konfliktów.
  • Sprzyja wytworzeniu u dziecka motywacji wewnętrznej.

Sposób wychowania i komunikacji rodzica z dzieckiem w bardzo istotny sposób oddziałuje na relacje między nimi. Decydując się na wychowanie bez kar i nagród należy je czymś zastąpić. Najlepszy jest do tego dialog.